Τρίτη, 5 Μαΐου 2009

Ο Καθ. Γεώργιος Μπήτρος για τη μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα της Δράσης.

Προηγείται η μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος

Του Γεωργίου Κ. Μπήτρου

Ομότιμου καθηγητή στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του

Οικονομικού πανεπιστημίου Αθηνών, ιδρυτικού μέλους της «Δράσης»

Οι ειδικοί επιστήμονες έχουν κάνει καλά τη δουλειά τους. Εντούτοις, τίποτε δεν δείχνει σήμερα ότι το πολιτικό σύστημα είναι ικανό να μετουσιώσει τη γνώση που έχει συσσωρευτεί σε καλά σχεδιασμένες διαρθρωτικές αλλαγές, ακόμη και εάν η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών τις έχει ενστερνιστεί. Ο πρόσθετος λόγος είναι ότι στο χώρο μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και των πολιτών επικρατούν δομές δημόσιας διοίκησης οι οποίες έχουν εν πολλοίς αυτονομηθεί και επιλέγουν κατά τα συμφέροντα αυτών που τις διαφεντεύουν ποιες μεταρρυθμίσεις θα υλοποιούνται και ποιες θα εξουδετερώνονται στην πράξη. Επομένως, για να υπάρξει βάσιμη ελπίδα ότι οι αλλαγές θα προχωρήσουν, το πρωταρχικό ζητούμενο είναι το συντομότερο δυνατό να γίνουν δύο θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις. Η πρώτη είναι να μεταρρυθμιστεί το πολιτικό σύστημα στην κατεύθυνση και για τους λόγους που θα αναπτύξω αμέσως πιο κάτω, και η δεύτερη, στην οποία θα επανέλθω προσεχώς, είναι να μεταρρυθμιστεί η δημόσια διοίκηση, ώστε να μετατραπεί σε μηχανισμό συνεπούς και αποτελεσματικής υλοποίησης των πολιτικών που υιοθετούν οι εκάστοτε κυβερνήσεις. 

Όπως λειτουργεί σήμερα το κοινοβουλευτικό σύστημα στην χώρα μας μειώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δημοκρατία και απαξιώνει την πολιτική και τους πολιτικούς, με αποτέλεσμα να έχει αναπτυχθεί άκρατος ατομισμός και απομείωση των συναισθημάτων που υφαίνουν το δίχτυ της κοινωνικής συνοχής. Ένα από τα βασικά αίτια γιαυτήν την κατάσταση είναι ότι τα υπάρχοντα κόμματα έχουν πολλούς λόγους να συνεννοούνται μεταξύ τους για ξεδιάντροπη νομή της εξουσίας και ελάχιστους να λειτουργούν ως φορείς των μεγάλων μεταρρυθμίσεων που έχει ανάγκη η χώρα. Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται είναι αν μπορεί να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος και τα κίνητρα των κομμάτων να αντιστραφούν, ώστε να ανακτήσουν τον ηγετικό ρόλο που τους αναγνωρίζει το σύνταγμα και να μετατραπούν σε φορείς ηθικής ανύψωσης και εκσυγχρονισμού της χώρας. Η άποψή μου είναι ότι, αν και ο στόχος αυτός είναι εξαιρετικά απόμακρος, εντούτοις πρέπει να του δώσουμε κορυφαία προτεραιότητα και ως πολίτες να τον επιβάλλουμε. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται συγκροτημένη πρόταση μεταρρύθμισης του πολιτικού συστήματος και μορφές άσκησης πίεσης ώστε να επισπευσθούν οι αλλαγές. Οι σκέψεις που ακολουθούν κατατίθενται ως προτάσεις για συζήτηση γύρω απ’ αυτούς τους δύο άξονες.

Για μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος, η οποία θα είχε τις προϋποθέσεις επιτυχίας του προαναφερθέντος στόχου, απαιτείται:

· Πλήρης διαχωρισμός της νομοθετικής από την εκτελεστική εξουσία. Μαυτό τον τρόπο θα μπορεί να υπάρξει διαφορετική πλειοψηφία κομμάτων στην βουλή από εκείνη στην κυβέρνηση και θα αποκατασταθούν συνθήκες διαφάνειας και ανεξαρτησίας στο νομοθετικό και στο κυβερνητικό έργο.

· Οι βουλευτές και ο πρωθυπουργός να εκλέγονται με ξεχωριστά ψηφοδέλτια και το πολύ για δύο συνεχείς τετραετίες.

· Οι υποψήφιοι βουλευτές να επιλέγονται με κλήρο από λίστες υποψηφίων τις οποίες προτείνουν τα κόμματα κατόπιν εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών.

· Να καταργηθεί ο νόμος περί ευθύνης υπουργών και οι βουλευτές και οι υπουργοί να ασφαλίζονται με δαπάνες του δημοσίου για κινδύνους που είναι συναφείς με την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Αν κάποιος κατηγορηθεί από αρμόδιες δικαστικές αρχές, να παραιτείται μέχρι να δικαιωθεί. Για τις προσωπικές τους υποθέσεις να ευθύνονται εις ολόκληρο όπως όλοι οι πολίτες.

· Οι αμοιβές των βουλευτών και των υπουργών να καθοριστούν σε τέτοιο ύψος ώστε να αντισταθμίζουν πλήρως το κόστος της εκλογής τους, την προσωρινότητα των αξιωμάτων τους, και να προσελκύουν τους καλύτερους απ’ όσους ενδιαφέρονται και μπορούν να προσφέρουν στα κοινά και στην πολιτεία.

· Να εισαχθούν οι θεσμοί του δημοψηφίσματος και της ανάκλησης των βουλευτών με πρωτοβουλία των πολιτών για την ενίσχυση της άμεσης συμμετοχικής δημοκρατίας.

· Η οργάνωση του πολιτικού συστήματος στα διάφορα επίπεδα της περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης να μεταρρυθμιστεί κατά τρόπο ανάλογο μαυτόν που περιγράφτηκε ανωτέρω.

Επί πλέον των ανωτέρω, λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη ταχύτατη διείσδυση του διαδικτύου στα ελληνικά νοικοκυριά, είναι σκόπιμο να μπει σε δημόσιο διάλογο το ενδεχόμενο εισαγωγής της άμεσης ψηφιακής δημοκρατίας. Σύμφωνα με τον κ. Δημοσθένη Κυριαζή, ο οποίος έχει ενδιατρίψει επί του θέματος αυτού (Βλέπε το δοκίμιό του Ψηφιακή Δημοκρατία, Εκδόσεις της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών), μια μεταρρύθμιση προς αυτήν την κατεύθυνση είναι εφικτή και θα είχε μεγάλες δυνατότητες να συμβάλλει στην επιτυχία του επιδιωκόμενου στόχου. 

Αν περιμένουμε το πολιτικό σύστημα να μεταρρυθμιστεί από μόνο του, θα απογοητευθούμε, γιατί βασίζεται στην αναπαραγωγή της δομής του ώστε να εξασφαλίζει στους πολιτικούς και στα κόμματα ασφαλή νομή της εξουσίας. Ως εκ τούτου, πρέπει να επιβληθεί από τους πολίτες με άσκηση πίεσης στο πολιτικό, στο οικονομικό και στο κοινωνικό επίπεδο. Ιδιαίτερα αποτελεσματικές μορφές πίεσης θα ήταν αυτές οι οποίες θα του στερούσαν τη νομιμοποίηση, η μετακίνηση της φορολογικής βάσης στο εξωτερικό, και η προσφυγή σε εγχώρια και ευρωπαϊκά ένδικα μέσα.

4 σχόλια:

  1. Εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Γ. Κ. Μπήτρος
    “Ιδιαίτερα αποτελεσματικές μορφές πίεσης θα ήταν …η μετακίνηση της φορολογικής βάσης στο εξωτερικό.”
    Θα με ενδιέφερε εάν μπορούσατε να αναπτύξετε λίγο τό θέμα αυτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Όσοι γινούν ομότιμοι καθηγητές όλοι τους θα πεθάνουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. > Πλήρης διαχωρισμός της νομοθετικής από την εκτελεστική εξουσία. [...] Οι βουλευτές και ο πρωθυπουργός να εκλέγονται με ξεχωριστά ψηφοδέλτια και το πολύ για δύο συνεχείς τετραετίες.

    Από εκεί θα έπρεπε να ξεκινά κάθε απόπειρα μεταρρύθμισης, κατά τη γνώμη μου. Αυτή τη στιγμή, έχουμε μία Βουλή, που εκλέγει την Κυβέρνηση, που διορίζει την ηγεσία του Αρείου Πάγου. Με άλλα λόγια, οι «τρεις εξουσίες» είναι... μία. Κατά συνέπεια, το πολίτευμά μας δεν είναι τόσο Δημοκρατία, όσο εκλεγμένη Ολιγαρχία-Κομματοκρατία.
    Ας εκδημοκρατίσουμε, λοιπόν, πρώτα το πολίτευμά μας, και μετά ας μιλήσουμε και για το φορολογικό συντελεστή...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Γράψτε τη γνώμη σας!