Τετάρτη, 16 Σεπτεμβρίου 2009

Η προεξόφληση του μέλλοντος ως συνταγή καταστροφής: Μέρος Α – κρατικός δανεισμός

Ακόμη και ο πρωτοετής φοιτητής οικονομικών γνωρίζει ότι μια κερδοφόρα επιχείρηση επιβάλλεται να δανείζεται, για το λόγο ότι, εάν μπορεί για παράδειγμα με δικό της κεφάλαιο 100 να βγάζει καθαρό κέρδος 30, δανειζόμενη άλλα 100 και πληρώνοντας τόκους 5, θα κατορθώσει να βγάλει συνολικό κέρδος 55 (30+30-5).

Ακόμη και ο πρωτοετής φοιτητής οικονομικών θα σας έλεγε όμως ότι κατά κανόνα αυτό δεν ισχύει για τον κρατικό δανεισμό. Σπανίως το κράτος δανείζεται για να επενδύσει σε κάτι (εκτός από δημόσιες επενδύσεις), το οποίο θα αποφέρει πρόσοδο αρκετή να αποπληρώσει το δάνειο. Συνήθως το κράτος δανείζεται για να μην επηρεάζονται οι ανελαστικές δαπάνες λειτουργίας του (υγεία, παιδεία, μισθοί, συντάξεις, κλπ) από τυχόν αυξομειώσεις των εσόδων του, που ακολουθούν την κυκλικότητα της οικονομίας. Και αυτοί που δανείζουν ένα κράτος έχουν ως εξασφάλιση το ότι «μέτοχοι» του κράτους είναι όλοι οι φορολογούμενοι, οι οποίοι κάποια στιγμή θα αποπληρώσουν τα δάνεια αυτά με τους φόρους τους.

Το ελληνικό δημόσιο πάει ένα βήμα παραπέρα: ο κομματοκρατικός του χαρακτήρας θεωρεί πλήθος δαπανών ως ανελαστικές, ενώ η έλλειψη σοβαρής διαχείρισης δίνει την αίσθηση ότι είναι δυνατόν το δημόσιο να δανείζεται ανεξέλεγκτα, χωρίς καμία μέριμνα για το ποιος και από πού θα πληρώσει τα χρέη αυτά. Με τη λογική αυτή, ο υπερδανεισμός της δεκαετίας του 1980 που εκτόξευσε το χρέος από 50% στο 100% του ΑΕΠ, χρησιμοποιήθηκε για καθαρά «κοινωνικές» δαπάνες, και όχι για υποδομές ή παραγωγικές επενδύσεις. Η πολιτική της δεκαετίας του 1990 κατόρθωσε να διατηρήσει εν πολλοίς σταθερή τη σχέση χρέους-ΑΕΠ, κυρίως λόγου του «εθνικού στόχου» ένταξης στην ΟΝΕ. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 φάνηκε ότι δεν υπήρχε πολιτική αποπληρωμής του χρέους, πράγμα που θα εξυγίαινε τα δημόσια οικονομικά. Η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων οδήγησε σε νέα χρέη, ενώ η «επανίδρυση του κράτους» δεν έγινε ποτέ. Καμία δαπάνη δεν κρίθηκε σε μηδενική βάση. Καμία συγχώνευση υπουργείου ή ασφαλιστικού οργανισμού δεν οδήγησε σε οικονομίες κλίμακας, καθώς οι δομές των συγχωνευομένων παρέμειναν ως είχαν.

Αποτέλεσμα αυτού είναι αυτό που ζούμε σήμερα: Μια διεθνής κρίση τάραξε τις εύθραυστες ισορροπίες, επηρέασε αρνητικά τα κρατικά έσοδα και εκτροχίασε εντελώς τη δημοσιονομική πολιτική, καθώς όλες οι δαπάνες παραμένουν ανελαστικές. Θα έπρεπε να ήταν αναμενόμενο. Ο δανεισμός είναι μια μορφή προεξόφλησης του μέλλοντος, αλλά το μέλλον δεν είναι πάντοτε προβλέψιμο.

Οι αριθμοί είναι αδυσώπητοι: τα σημερινά τοκοχρεωλύσια δεν είναι διαχειρίσιμα χωρίς νέο δανεισμό. Και αυτό συμβαίνει με τα σημερινά, σχεδόν μηδενικά επιτόκια. Με την πρώτη ανάπτυξη στην Ευρωζώνη και την επαναφορά των επιτοκίων σε φυσιολογικά επίπεδα, η στάση πληρωμών είναι μονόδρομος. Η μόνη λύση είναι μια πολιτική-σοκ αποπληρωμής του χρέους, που θα ακολουθηθεί από μακροχρόνια συνεπή πολιτική προσαρμογής με αληθινό περιορισμό της σπατάλης του δημοσίου.

Το εναλλακτικό σενάριο προβλέπει συνεχή αύξηση φορολογίας επί πολλά χρόνια, προκειμένου να πληρώνουμε τοκοχρεωλύσια. Νομίζω ότι δεν είναι αυτό το μέλλον που θέλουμε να προεξοφλήσουμε…

1 σχόλιο:

  1. Αντι να ανεβασεις ποστ για το μελλον της Δρασης,ζεις στο κοσμο σου & κατεβαζεις δασκαλίστικα σεντονια για θεματα μη επειγοντα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Γράψτε τη γνώμη σας!