Τετάρτη, 24 Φεβρουαρίου 2010

Ύμνος εις την Ελευθερίαν

Πολλές φορές αναρωτιέμαι πώς κατέληξε να θεωρείται περίπου βρισιά να σε αποκαλούν «φιλελεύθερο» σε μια χώρα που υιοθέτησε ως εθνικό της ύμνο τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν». Μια απάντηση μου έδωσε η φράση του George Bernard Shaw: «Ελευθερία σημαίνει ευθύνη. Γι' αυτό και οι πιο πολλοί την τρέμουν».

Τρέμουμε την ελευθερία, διότι ατομικά ο καθένας, και συλλογικά ως κοινωνία, δεν έχουμε αναλάβει τις ευθύνες μας. Εξ απαλών ονύχων αντιλαμβανόμαστε ότι δεν χρειάζεται καμία προσπάθεια: στα σχολεία μας η αξιολόγηση είναι υποτυπώδης και έχει επικρατήσει η θεωρία ότι προκαλεί τραύματα στους μαθητές. Εκεί ερχόμαστε για πρώτη φορά σε επαφή και με τη διαφθορά: οι συμμαθητές μας του «δεκαπενταμελούς» παίρνουν μίζες από τα χρήματα που συνεισφέραμε όλοι για εκδρομές ή εκδηλώσεις, χωρίς να υπάρχει κανένας μηχανισμός τιμωρίας τους.

Συνεχίζουμε σε ένα Πανεπιστήμιο, όπου η «πανεπιστημιακή κοινότητα» ασχολείται με ο,τιδήποτε άλλο πλην της μελέτης, της έρευνας, της μάθησης: καθηγητές στήνουν κυκλώματα για προώθηση «δικών τους» και για ενθυλάκωση κοινοτικών προγραμμάτων, ενώ οι φοιτητές αλληλοξυλοκοπούνται για το δικαίωμα στο άσυλο, εκτός από τρεις φορές το χρόνο, οπότε αμιλλώνται για το καλύτερο «σκονάκι», αυτό που θα εξασφαλίσει το «δημοκρατικό πέντε».

Οι άρρενες αποκτούν κατόπιν την εμπειρία του Ελληνικού Στρατού: είκοσι μέρες εκπαίδευση στα όπλα και κατόπιν ατελείωτες εβδομάδες σήψης εν μέσω ενστόλων δημοσίων υπαλλήλων, εξειδικευμένων στο στοίχημα, στο ζάπινγκ και στον παραλογισμό, οι οποίοι μπορούν να αρθρώσουν συγκροτημένη συζήτηση μόνο όταν συζητούν για τα επιδόματα ή τα εκτός έδρας τους.

Μετά από αυτή τη διαπαιδαγώγηση, ανοιγόμαστε σε μια κοινωνία γηρασμένη, συντηρητική και παράλογη, της οποίας κυρίαρχο ιδανικό είναι το “dolce far niente”. Μεγίστη επιτυχία θεωρείται η εξασφάλιση του Δημοσίου, όπου μπορείς να μην κάνεις τίποτε και παρά ταύτα να πληρώνεσαι, σε αντίθεση με τους υπολοίπους, οι οποίοι εργάζονται νυχθημερόν για να πληρώνουν τα φακελάκια που τους ζητάνε στις εφορίες, στις πολεοδομίες, στα νοσοκομεία…

Κατά βάθος ξέρουμε ότι αναπαράγουμε τον παραλογισμό. Ξέρουμε ότι μεταθέτουμε ευθύνες σε άλλους, ότι πατάμε επί πτωμάτων, ότι στην ουσία δεν αξίζουμε αυτά που κερδίζουμε. Μια φωνή μέσα μας μας λέει ότι δεν είναι λογικό που πετύχαμε με ήσσονα προσπάθεια, ότι δεν είναι ηθικό το κομμάτι διαφθοράς που έχουμε αποδεχθεί και δεν καταγγέλλουμε, ότι δεν μας καλύπτει ψυχολογικά ο βούρκος, στον οποίο βουλιάζουμε. Και όμως, ζούμε όλη μας τη ζωή με την ανευθυνότητα των ανηλίκων, στην ουσία δεν ενηλικιωνόμαστε ποτέ. Να γιατί και ως ενήλικες επιθυμούμε τόσο βαθιά την ύπαρξη ενός κράτους-πατερούλη: γιατί έτσι θα μπορούμε να είμαστε πάντοτε ένα ανεύθυνο, παραπονούμενο παιδί που θα του κάνουν τα χατίρια και δε θα το μαλώνουν ποτέ.

Αν αποφασίζαμε να παραμερίσουμε τους φόβους μας, να αναλάβουμε τις ευθύνες μας και ουσιαστικά να ενηλικιωθούμε, θα βλέπαμε τα πράγματα εντελώς διαφορετικά: θα βιώναμε στα σχολεία και τα Πανεπιστήμια τη χαρά της μάθησης και την επιβράβευση της προσπάθειας, θα επιστρατεύαμε τη δημιουργικότητά μας στην αγορά εργασίας, θα αποστρεφόμασταν τη μιζέρια του δημοσιοϋπαλληλικού γραφείου, ως κοινωνία θα παράγαμε και θα επιβραβευόμασταν γι’αυτό…

Ας αναλάβουμε επιτέλους τις ατομικές και συλλογικές μας ευθύνες. Ας πάψουμε να τρέμουμε την ελευθερία. Ας ζήσουμε ελεύθεροι!

1 σχόλιο:

Γράψτε τη γνώμη σας!