Τρίτη, 25 Μαΐου 2010

Μαθήματα ενεργειακής πολιτικής και διπλωματίας


Στη σκιά της επίσκεψης του Τούρκου Πρωθυπουργού στην Ελλάδα μια αρκετά ενδιαφέρουσα είδηση αναφορικά με ένα γεγονός που έλαβε χώρα στην Τουρκία πέρασε στα ψιλά. Μετά από χρόνια προσπαθειών και αποτυχημένων διαγωνισμών στις 12 Μαΐου έκλεισε η συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας για την κατασκευή του πρώτου εργοστασίου παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στην Τουρκία (http://www.ft.com/cms/s/0/ba891592-5de4-11df-8153-00144feab49a.html). Με αυτό τον τρόπο η Τουρκία επιδιώκει να καλύψει μεγάλο μέρος του αναμενόμενου ελλείμματος προσφοράς λόγω της ανάπτυξης του βιοτικού επιπέδου και της κατανάλωσης ρεύματος. Επιπλέον μειώνεται η εξάρτηση από το «βρώμικο» άνθρακα και σε συνδυασμό με μια προσπάθεια εκμετάλλευσης του αξιοσημείωτου υδροηλεκτρικού δυναμικού της Τουρκίας επιδιώκεται μια «πράσινη στροφή». Τέλος μειώνεται η εξάρτηση από το Ρώσικο φυσικό αέριο.
Η συγκεκριμένη συμφωνία εντάσσεται σε μια στρατηγική ριζικής αναδιάρθρωσης του ενεργειακού κλάδου στην γείτονα χώρα που περιλαμβάνει τη διάσπαση των εταιρειών-γιγάντων που διαχειρίζονται το κρατικό μονοπώλιο (κατά τα πρότυπα της εγχώριας ΔΕΗ) και της ιδιωτικοποίησης των περισσότερων δραστηριοτήτων, ακόμα και των μονοπωλιακών, με ταυτόχρονη προσέλκυση ξένων επενδυτών , όπως στις περισσότερες Δυτικές χώρες.
Η συγκεκριμένη στρατηγική ξεκίνησε την εφαρμογή της εδώ και μερικά χρόνια και είναι ακόμα σε εξέλιξη. Στόχος είναι η διάσπαση των επιμέρους δραστηριοτήτων και η ιδιωτικοποίηση των περισσοτέρων από αυτών (λ.χ. διανομή ρεύματος και φυσικού αερίου) ή η δραστική μείωση της κρατικής παρουσίας (λ.χ. ηλεκτροπαραγωγή). Η διαδικασία μέχρι τώρα δεν ήταν εύκολη. Η παροχή μειωμένων εγγυήσεων από το κράτος και οι προσφερόμενοι όροι συχνά λειτουργούσαν αποτρεπτικά για τους υποψήφιους επενδυτές. Πολλοί διαγωνισμοί κηρύχτηκαν άγονοι λόγω απουσίας ενδιαφέροντος. Παρ όλα αυτά η συνεπής πολιτική βούληση στήριξε τις προσπάθειες για βελτίωση των όρων ώστε να προσελκυστούν οι ιδιώτες επενδυτές. Αξιοσημείωτο είναι ότι στη συμφωνία που αναφέραμε η Ρωσική πλευρά θα κατέχει το 100% του νέου πυρηνικού εργοστασίου, επενδύοντας 20 δις δολάρια με προοπτική πώλησης ποσοστού μέχρι 49% σε άλλον επενδυτή (όχι δηλαδή το κράτος) στο μέλλον.
Δεν τολμώ να φανταστώ τις αντιδράσεις στην Ελλάδα ακόμα και στην υπόνοια διαχωρισμού των δραστηριοτήτων της ΔΕΗ σε επιμέρους νομικές οντότητες, πόσο μάλλον στην προσπάθεια ιδιωτικοποίησης και προσέλκυσης επενδύσεων. «Μειοδοσία»; «Ξεπούλημα»; Όσο για την 100% παραχώρηση δικαιώματος σε ξένο επενδυτή για την κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου, στην Ελλάδα θα ήταν τουλάχιστον «εθνική προδοσία».
Σε ότι αφορά τη συνολική μεταρρύθμιση του κλάδου η Τουρκία είναι παράδειγμα άξιο προσοχής. Από ένα αρτηριοσκληρωτικό, αναποτελεσματικό, κρατικό μονοπώλιο μεταβαίνει σε ένα σύστημα ανταγωνισμού που προσελκύει επενδυτές, απαλλάσσει τον κρατικό προϋπολογισμό από την ανάγκη χρηματοδότησης των αναγκαίων επενδύσεων, μειώνει τις τιμές για τους καταναλωτές και αυξάνει τις θέσεις εργασίας. Επίσης ο επαναπροσδιορισμός του ενεργειακού μίγματος οδηγεί στην απεξάρτηση από τον άνθρακα και «πρασινίζει» την παραγωγή ρεύματος.
Ίσως η ψύχραιμη αξιολόγηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, χωρίς ταμπού και φοβικά σύνδρομα με βάση σημερινά δεδομένα, θα μπορούσε να μας ανοίξει νέες οδούς διαφοροποίησης του ενεργειακού μίγματος της χώρας, δραστικής μείωσης της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος και αύξησης του εθνικού πλούτου.

3 σχόλια:

  1. Ας κάνω σεφτέ για να θυμηθούμε τις παλιές καλές εποχές :)

    Δεν είμαι οπαδός της πυρηνικής ενέργειας γενικά, αλλά η Ελλάδα θα μπορούσε να ήταν παράδεισος για τις ΑΠΕ αν το θέλαμε και είναι τραγικό που δεν είμαστε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ούτε εγώ είμαι υπέρ της πυρηνικής ενέργειας για να είμαι ειλικρινής μια που δε γνωρίζω αρκετά. Είμαι υπερ όμως του να μάθουμε περισσότερα και να ξεφύγουμε από το ταμπού πηρυνική ενέργεια=τσερνομπίλ. Πολλές χώρες έχουν μπει σε διαδικασία αναθεώρησης των απόψεών τους. Σε ότι αφορά τις ΑΠΕ συμφωνώ απόλυτα. Το πρόβλημα φαίνεται να είναι στην εφαρμογή

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @Vasilis Tsaitas
    Το πρόβλημα είναι ότι αν γίνει ατύχημα σε πηρυνικό εργοστάσιο οι συνέπειες θα είναι τεράστιες και θα κρατήσουν για πάρα πολλά χρόνια οπότε είναι ένα ρίσκο που δεν μπορούμε να πάρουμε.

    Πράγματι πολλές χώρες που είχαν εγκαταλείψει αυτή τη λύση επιστρέφουν σε αυτήν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Γράψτε τη γνώμη σας!