Τρίτη, 31 Αυγούστου 2010

Περί κινήτρων...

Είχα, θυμάμαι, στο Λύκειο έναν φιλόλογο, ο οποίος ήταν πασίγνωστος για τα ιδιαίτερα μαθήματά του, για τα οποία πληρωνόταν καλά. Τόσο είχε επικεντρωθεί σε αυτά, ώστε οι εκθέσεις που γράφαμε στο σχολείο είχαν από κάτω μια παρατήρηση του τύπου «καλή η έκθεσή σου». Δεν προλάβαινε να γράψει κάτι παραπάνω...

Το γεγονός από μόνο του δεν θα μου είχε κάνει εντύπωση, δεν ήταν άλλωστε ο μόνος. Ο συγκεκριμένος φιλόλογος όμως ήταν γνωστός... σοσιαλιστής και συμμετείχε σε όλες ανεξαιρέτως τις απεργίες της ΟΛΜΕ, με αιτήματα «δημόσια δωρεάν παιδεία για όλους», «η παιδεία δεν είναι εμπόρευμα», κλπ. Αυτό ομολογώ ότι με είχε εντυπωσιάσει περισσότερο και από το δράκο της Αποκάλυψης με τα επτά κεφάλια και τα δέκα κέρατα.

Με τον καιρό ανακάλυψα ότι υπάρχουν και άλλοι σαν αυτόν, σχεδόν παντού. Γιατροί του ΕΣΥ, που έχουν επιλέξει δηλαδή να παρέχουν τις υπηρεσίες τους στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας, είναι κανόνας να πληρώνονται και ανά περιστατικό, με το γνωστό «φακελάκι». Υπάλληλοι πολεοδομίας προωθούν φακέλους εφόσον υπάρχει το γνωστό «γρηγορόσημο». Εφοριακοί κάνουν ελέγχους και μοιράζονται τα καταλογιζόμενα πρόστιμα με το Δημόσιο. Ακόμη και οι τελωνειακοί, δημόσιοι υπάλληλοι και αυτοί, παίρνουν ποσοστά από τους εκτελωνισμούς που κάνουν.

Όλοι οι παραπάνω, αν τους ρωτήσετε, θα ταχθούν αναφανδόν υπέρ του κοινωνικού κράτους, της δημόσιας υγείας, της δημόσιας παιδείας και κατά των ιδιωτικοποιήσεων, των κερδοσκόπων και της «σύνδεσης της αμοιβής με την παραγωγικότητα». «Όχι στην εντατικοποίηση της εργασίας, όχι στη σύνδεση της αμοιβής με την παραγωγικότητα» διατρανώνει μονίμως το ΚΚΕ και τα συνδικάτα, βρίσκοντας ευήκωα ώτα....

Όλα τα παραπάνω παραδείγματα αποδεικνύουν κάτι γνωστό, ότι ο άνθρωπος θέλει κίνητρο στην εργασία του. Να αμείβεται ανάλογα με το πόσο εργάζεται. Να εκτιμούν τον κόπο του και να τον ενθαρρύνουν να συνεχίσει.

Η διαφορά είναι ότι άλλοι το παραδέχονται και άλλοι όχι. Αυτοί που δεν το παραδέχονται αποτελούν την τεράστια πλειοψηφία της σχιζοφρενικής ελληνικής κοινωνίας, η οποία χαρακτηρίζει μετά βδελυγμίας «κερδοσκόπο» κάθε επενδυτή, αποδέχεται όμως μια χαρά τον εφοριακό που βγαίνοντας στη σύνταξη έχει δημιουργήσει περιουσία εκατομμυρίων.

Αλλάζουν οι νοοτροπίες αυτές με ένα μνημόνιο;

Παρασκευή, 27 Αυγούστου 2010

«Ποιος σχεδιάζει σ’ αυτήν την πόλη;»

Είχα ξεκινήσει να γράφω ένα άρθρο με τίτλο «Ποιος σχεδιάζει σ’ αυτήν την πόλη;», αναφερόμενος στη διαρκή και μάλλον ηθελημένη σύγχυση αρμοδιοτήτων που χαρακτηρίζει τα θέματα τοπικής αυτοδιοίκησης στη χώρα μας και ειδικά την Αθήνα. Αφορμή (καθημερινά υπάρχουν κι άλλες) ήταν πρόσφατο άρθρο στην Ελευθεροτυπία σχετικά με μια θέση στάθμευσης στην Πλάκα. Στο εν λόγω δημοσίευμα αναφερόταν ότι στη διαχείριση της γειτονιάς της Πλάκας εμπλέκονται (μεταξύ άλλων ;) ο Δήμος Αθηναίων, το Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ (νυν ΠΕΚΑ), το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Τουρισμού (που πλέον έχει συγχωνευθεί στο Πολιτισμού).

Για άλλα θέματα όπως αυτό της εγκληματικότητας (και των παραγόντων που την προκαλούν) εμπλέκονται παράλληλα με το Δήμο Αθηναίων, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, το Υπουργείο Υγείας (με τις χωροθετήσεις ιδρυμάτων τύπου ΟΚΑΝΑ), το Υπουργείο Εσωτερικών (καθώς αυτό ουσιαστικά θέτει τους κανόνες λειτουργίας όλων των Δημοσίων Υπηρεσιών...), κ.ο.κ.

Βέβαια, η θλιβερή αλήθεια είναι ότι οι υπεύθυνοι των δήμων που διαμαρτύρονται για τη σύγχυση αρμοδιοτήτων συχνά πρωτοστατούν στην κακοδιαχείριση. Ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, η καταγγελλόμενη ως σύγχυση αρμοδιοτήτων δεν είναι παρά ηθελημένη άγνοια ή διαστρέβλωση των ορίων που ο νόμος θέτει για την κάθε δημόσια υπηρεσία. Παραμένει ωστόσο το γεγονός ότι η πατερναλιστική στάση της κεντρικής διοίκησης έναντι της αυτοδιοίκησης εμποδίζει την τελευταία να ωριμάσει και να ενηλικιωθεί, καταδικάζοντάς την σε μια παρατεταμένη νηπιακή ηλικία.

Παράλληλα, και χειρότερο όλων, παρεμποδίζεται η δυνατότητα του πολίτη να ζητήσει λογοδοσία από τους εκάστοτε διοικούντες της κεντρικής ή της τοπικής διοίκησης (κάτι το οποίο πιθανώς να ικανοποιεί αμφότερους...).

Τελικά την απάντηση στο ερώτημά μου την έλαβα προχθές, ειδικά για την Αθήνα, με την ειδική συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου: Στην Αθήνα «σχεδιάζει» (προσοχή στα εισαγωγικά) όλο το Υπουργικό Συμβούλιο (και από κοντά, ενίοτε, κι ο Δήμος).

Βέβαια το ερώτημα εμπεριέχει μία αντίφαση, που έχει να κάνει με την έννοια της ανθελληνικής λέξης «σχεδιασμός». Καθώς, όταν «σχεδιάζουν» (με εισαγωγικά) πολλοί, το αποτέλεσμα είναι να μη σχεδιάζει (άνευ εισαγωγικών) κανένας. Άρα η απάντηση είναι απλή. Με τις ελληνικές πόλεις (και ιδίως την επικοινωνιακά εύφορη Αθήνα) ανακατεύονται οι πάντες, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα ο ουσιαστικός, μακροπρόθεσμος, σε ισχυρά θεσμικά θεμέλια σχεδιασμός να παραμένει ζητούμενο… Κάποιες πατριωτικές εξάρσεις της στιγμής είναι καταδικασμένες να πάρουν την κάτω βόλτα, όταν αλλάξουν κάποια από τα ανακατευόμενα πρόσωπα ή κάποιοι πολιτικοί συσχετισμοί ή όταν κάποια οξυμένα προβλήματα αντιμετωπιστούν προσωρινά με κάποια «μέτρα» και η πολιτικό-επικοινωνιακή επικαιρότητα μετατοπιστεί κάπου αλλού.

Η ουσιαστική, θαρραλέα και ολοκληρωμένη μεταφορά αρμοδιοτήτων στην τοπική αυτοδιοίκηση, και ειδικά το Δήμο Αθηναίων θα ήταν μια καλή αρχή, μαζί με τη δημιουργία ενός Δήμου Αθηναίων με διευρυμένα διοικητικά όρια, κάτι που απέφυγε επιμελώς ο Καλλικράτης. Όμως η Αθήνα χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως πεδίο δράσης των πρωταγωνιστών της κεντρικής πολιτικής σκηνής (άλλοτε με καλύτερα και άλλοτε με χειρότερα αποτελέσματα) καθώς ο επικοινωνιακός αντίκτυπος της οποιασδήποτε παρέμβασης είναι μεγάλος. Δεδομένης της έλλειψης διάθεσης για ένα μεγάλο, ισχυρό, με αυτονομία πόρων και αρμοδιοτήτων, Δήμο Αθηναίων θα μπορούσε να επιδιωχθεί μια άλλη λύση. Λύση ανορθόδοξη μεν, αλλά θεσμικά καθαρή (αν οι καθαρές λύσεις είναι επιθυμητές...). Η κατάργηση δηλ. του διοικητικού μηχανισμού του Δήμου Αθηναίων και η δημιουργία ενός Υπουργείου Αθήνας, έτσι ώστε να είναι τουλάχιστον σαφές ότι η αρμοδιότητα για τα θέματα της Αθήνας ανήκει στην εκάστοτε κεντρική κυβέρνηση και μόνο σ’ αυτήν. Έτσι, θα μπορούσε τουλάχιστον να φανεί αν για το κακό χάλι της Αθήνας ευθύνεται μόνο η κακή (υποτίθεται) ιδέα της αυτοδιοίκησης, ή αν είναι άλλοι οι παράγοντες που υποβόσκουν και διαπερνούν τη λειτουργία τόσο των κεντρικών όσο και των τοπικών διοικητικών μηχανισμών.

(αναδημοσίευση από το blog Παρατηρήσεις)

Παρασκευή, 6 Αυγούστου 2010

Οι πυραμίδες των Ελλήνων

Οι Έλληνες έχουμε πετύχει μια υψηλή εξειδίκευση στις πυραμίδες. Δεν εννοώ τα τεράστια πυραμιδοειδή κτίσματα της Αιγύπτου, που κάποιοι ευφάνταστοι προγονόπληκτοι προσπαθούν να αποδώσουν στους Αρχαίους προπάτορές μας με την ισχυρή πεποίθηση ότι, αν αυτό αποδειχθεί, θα αλλάξει ο ρους της παγκόσμιας ιστορίας. Εννοώ τις χρηματοοικονομικές πυραμίδες, αυτές που χτίσαμε στη σύγχρονη εποχή και με τις οποίες αποδείξαμε στην Υφήλιο ότι είναι δυνατόν να επιτευχθεί το ιδανικό του Νεοέλληνα, το να ζεις δηλαδή χωρίς να δουλεύεις.

Οι πυραμιδοειδείς απάτες βασίζονται στη λογική ότι ένας, αυτός που είχε την «ιδέα», βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας και πουλάει την «ιδέα» του σε μια παρέα άλλων, οι οποίοι στέκονται πιο κάτω από αυτόν στην «πυραμίδα», και οι οποίοι μεταπωλούν την ιδέα σε κάποιους άλλους, οι οποίοι βρίσκουν ακόμη περισσότερους, κοκ. Το σύστημα φυσικά δουλεύει όσο υπάρχουν κορόιδα να επανδρώνουν μια όλο και ευρύτερη βάση της πυραμίδας, «σκάει» όμως όταν δεν μπορούν να βρεθούν άλλοι. Και δεδομένου ότι ο πληθυσμός της γης είναι πεπερασμένος, και η πιο έξυπνη πυραμιδοειδής απάτη είναι μαθηματικά καταδικασμένη κάποια στιγμή να καταρρεύσει.

Οι ελληνικές πυραμίδες συνιστούν μια εκδοχή της παραπάνω απλής απάτης, η οποία συνδυάζει κομματική διοίκηση στην κορυφή, ελάχιστη εργασία, μηδενική καινοτομία, παχυλούς μισθούς και μετακύλιση του τεράστιου κόστους σε ολόκληρη την κοινωνία, που αποτελεί τη βάση της πυραμίδας.

Δείτε, για παράδειγμα, την ΕΡΤ. Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκεται ο διευθύνων σύμβουλος, κομματικό στέλεχος του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος και παχυλά αμειβόμενος. Παρακάτω, Διοικητικό Συμβούλιο, τα μέλη του οποίου ορίζονται από το κυβερνόν κόμμα. Πιο κάτω, χιλιάδες καλοπληρωμένοι υπάλληλοι, δημοσιοϋπαλληλικής νοοτροπίας και κομματικής προελεύσεως. Όλοι αυτοί πραγματώνουν το έργο της «δημόσιας ραδιοτηλεόρασης», δαπάναις της βάσης της πυραμίδας, 10 εκατομμυρίων δηλαδή κορόιδων που πληρώνουν 300 εκατομμύρια ευρώ υποχρεωτική εισφορά μέσω ΔΕΗ για την ΕΡΤ.

Άλλο παράδειγμα, ο ΟΣΕ. Στην κορυφή της πυραμίδας, όπως και στην πυραμίδα της ΕΡΤ, κομματικά διορισμένη, καλοπληρωμένη διοίκηση. Από κάτω, χιλιάδες αργόμιθοι υπάλληλοι, οι περισσότεροι βασικής εκπαίδευσης, εισπράτουν μισθούς που θα ζήλευε ο επιστήμων γιατρός του ΕΣΥ, ενώ ολόκληρη η πυραμίδα του ΟΣΕ, με το μηδαμινό μεταφορικό έργο (που έτσι κι αλλιώς στην Ελλάδα εκτελείται από τα ΚΤΕΛ και τα φορτηγά) παράγει 1 δις ευρώ ζημιές το χρόνο. Στη βάση της πυραμίδας, πάλι 10 εκατομμύρια δυστυχείς φορολογούμενοι, καθένας από τους οποίους πρέπει να πληρώνει 100 ευρώ το χρόνο απλά... για να υπάρχει ο ΟΣΕ!

Μήπως δεν είναι πυραμίδα οι δήμοι; Ο Δήμος Αθηναίων για παράδειγμα, εισπράττει δημοτικά τέλη και φόρους από πάνω από 500.000 Αθηναίους (τα κορόιδα στη βάση της πυραμίδας) τα οποία σκορπάει σε μισθούς υπαλλήλων καθαριότητας, χωρίς να πετυχαίνει καθαρή πόλη, σε μισθούς δημοτικών αστυνομικών, χωρίς να κατορθώνει την τήρηση των νόμων, αλλά και σε πλειάδα εταιριών, όπως ραδιόφωνο, μεσιτεία ασφαλίσεων (!), κ.ά. Και στην κορυφή της πυραμίδας, πάλι κομματικός δήμαρχος με κομματικό επιτελείο αντιδημάρχων, διευθυντών δημοτικών επιχειρήσεων, κλπ.

Ακόμα και η Αγροτική Τράπεζα είναι μια πυραμίδα. Η μόνη ελληνική τράπεζα που απέτυχε στα πρόσφατα stress tests είναι συνάμα η μόνη κατά πλειοψηφία κρατική (τυχαίο; δε νομίζω...). Και εδώ κομματικά διορισμένη διοίκηση (να θυμίσω ότι ο προηγούμενος διοικητής της ήταν... κουμπάρος του πρωθυπουργού), η οποία χρησιμοποιεί το ίδρυμα για διάφορες εξυπηρετήσεις προς τους αγρότες-ψηφοφόρους... Επίσης, είναι η μόνη τράπεζα της οποίας το κράτος εγγυάται τις καταθέσεις κατά 100%, αλλά και η μόνη που τις χρησιμοποιεί για να... δανείζει το κράτος! (τα stress tests την «έκοψαν» διότι κατείχε ομόλογα Ελληνικού Δημοσίου ίσα με... 8 φορές τα κεφάλαιά της!). Ο ορισμός της πυραμίδας! Και πάλι στη βάση της πυραμίδας αυτής 10 εκατομμύρια κορόιδα, θα κληθούν σε λίγες εβδομάδες να συμμετάσχουν στην αύξηση κεφαλαίου της... για να μην κλείσει!

Τόσες πολλές πυραμίδες γύρω μας, και όλες με κοινό χαρακτηριστικό τη βάση των 10 εκατομμυρίων κορόιδων και την κορυφή των κομματικών απατεώνων που «πούλησαν την ιδέα». Θυμηθείτε ότι όλες οι «πυραμίδες» λειτουργούν όσο οι από κάτω τρώνε το παραμύθι των από πάνω (κρατική ραδιοτηλεόραση, εθνικοί σιδηρόδρομοι, κρατικός τραπεζικός πυλώνας). Αλλά και ότι όλες σκάνε όταν δεν υπάρχει πια βάση να πληρώσει...