Σάββατο, 23 Οκτωβρίου 2010

Τι έγινε στο Συμβούλιο της Επικρατείας και γιατί πανηγυρίζουμε

Χθες (22 Οκτωβρίου) δημοσιεύθηκε η υπ' αριθμόν 3427/2010 απόφαση της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία ακύρωσε τις αποφάσεις που είχε εκδώσει ο τότε Υπουργός Εσωτερικών στα μέσα Μαΐου του 2009 και οι οποίες ρύθμιζαν τις δυνατότητες που είχαν τα κόμματα για την προεκλογική τους προβολή (εν όψει των Ευρωεκλογών του 2009) από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Η υπόθεση ξεκίνησε με αίτηση ακυρώσεως που υπέβαλαν η Δράση και τέσσερις υποψήφιοι ευρωβουλευτές. Συζητήθηκε αρχικά στο Δ' Τμήμα, στα τέλη Μαΐου 2009, το οποίο δεν εξέδωσε οριστική απόφαση, αλλά παρέπεμψε την υπόθεση για συζήτηση στην Ολομέλεια, όπου και συζητήθηκε τον Οκτώβριο του 2009, δηλαδή μετά τη διενέργεια των ευρωεκλογών (7 Ιουνίου 2009).


Οι υπουργικές αποφάσεις (μία για τα κόμματα που ήδη εκπροσωπούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και μία για όσα δεν εκπροσωπούνται) είχαν ως νομοθετικό έρεισμα τα άρθρα 10 και 11 του ν. 3023/2002, ο οποίος καθορίζει τα της προεκλογικής προβολής των κομμάτων και των υποψηφίων και τα σχετικά με τη χρηματοδότησή τους. Το γενικό ρυθμιστικό πλαίσιο του νόμου είναι από μόνο του ιδιαιτέρως ασφυκτικό, καθώς προβλέπει πάρα πολλούς περιορισμούς στην προβολή. Έτσι, ωφελούνται όσοι βρίσκονται ήδη στη Βουλή ή είναι γνωστοί από άλλες τους δραστηριότητες (λ.χ. αθλητές, καλλιτέχνες, ηθοποιοί της "Λάμψης" ή του "Καλημέρα Ζωή" κ.λπ.). Ειδικά, μάλιστα, αναφορικά με την προεκλογική προβολή των κομμάτων από τα μαζικότερα μέσα, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, το άρθρο 11 του νόμου ορίζει ότι αυτή απαγορεύεται να γίνεται με έξοδα των ίδιων των κομμάτων. Τα κόμματα επιτρέπεται μόνο να αξιοποιούν τον δωρεάν τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό χρόνο, ο οποίος παρέχεται στο πλαίσιο που θα καθορίζει μια απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, η οποία εκδίδεται σύμφωνα με το άρθρο 10 του νόμου και η οποία πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικής ισότητας. Πέρα, δηλαδή, από τα όρια που καθορίζει η υπουργική απόφαση, κανένα κόμμα δεν μπορεί να κάνει διαφήμιση ή να αγοράσει, καθ' οιονδήποτε τρόπο, τηλεοπτικό χρόνο, για να προβάλλει τις θέσεις του. Έτσι, όταν ξεκίνησε η προεκλογική περίοδος για τις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2009 η Δράση περίμενε να εκδοθεί η υπουργική απόφαση που προβλέπει το άρθρο 10 του ν. 3023/2002, για να ξέρει πόσο χρόνο θα διαθέτει στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση.

[Λεπτομέρεια: στο αρχικό νομοσχέδιο, το οποίο αποτυπώνεται στην αιτιολογική έκθεση του νόμου, παρεχόταν (από το άρθρο 10) η δυνατότητα στα κόμματα να ξοδεύουν και ιδίους πόρους - το 20% των δαπανών τους - για ραδιοφωνική ή τηλεοπτική προβολή. Η σχετική πρόβλεψη δεν πέρασε στο τελικό κείμενο του νόμου.]

Εκδόθηκαν οι δυο αποφάσεις, στις οποίες γίνεται παραπομπή παραπάνω (για την ανάγνωσή τους απαιτείται adobe reader). Η μία καθόριζε ότι τα κόμματα που εκπροσωπούνται στην Ευρωβουλή (τότε ήσαν η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και ο ΛΑΟΣ) θα δικαιούνται να προβάλλουν διαφημίσεις που αντιστοιχούν σε κόστος € 6.250.000 (πρακτικά αυτό αντιστοιχούσε, σύμφωνα με υπολογισμούς με τα τότε τιμολόγια, σε 3.768 λεπτά διαφημίσεων για τη ΝΔ, 2.819 λεπτά για το ΠΑΣΟΚ, 1.692 για το ΚΚΕ, 1.258 για το ΣΥΡΙΖΑ και το ΛΑΟΣ). Επίσης, οι αρχηγοί και οι εκπρόσωποί τους θα συμμετείχαν σε στρογγυλές τράπεζες, θα καλυπτόταν ωριαία προεκλογική τους εκδήλωση κ.λπ. Αντιθέτως, η Δράση, όπως και όλα τα καινούργια κόμματα, σύμφωνα με τη δεύτερη από τις αποφάσεις, δικαιούτο ένα πεντάλεπτο σε κάθε κανάλι καθ' όλη την προεκλογική περίοδο, και διαφήμιση δύο λεπτών (συνολικά) στα κρατικά κανάλια. Τα κόμματα που είχαν πάρει πάνω από 0,5% στις προηγούμενες ευρωεκλογές δικαιούντο κάτι παραπάνω (είκοσι λεπτά προβολής σε κάθε κανάλι και 3 λεπτά διαφήμιση στα κρατικά). Πρέπει να σημειωθεί ότι οι αποφάσεις αυτές εκδόθηκαν μετά από γνωμοδότηση μιας διακομματικής επιτροπής, στην οποία συμμετείχαν τα κόμματα που ήδη εκπροσωπούνται στο Ευρωπαϊκο Κοινοβούλιο.

Δεν χρειάζεται πολλή φιλοσοφία για να αντιληφθούμε ότι η παραπάνω μεθόδευση, ξεκινώντας από το νόμο 3023/2002 και κορυφούμενη με την έκδοση των δύο υπουργικών αποφάσεων (και των αντίστοιχων που εκδίδονται για άλλες προεκλογικές περιόδους), έχει ένα αποκλειστικό σκοπό: να μην μπορέσει κάποιο διαφορετικό κόμμα να εισέλθει στο πολιτικό παιχνίδι - να διατηρήσουν τα υφιστάμενα κοινοβουλευτικά κόμματα την παντοδυναμία τους και να αποκλείσουν από τα λοιπά κόμματα τη δυνατότητα στοιχειώδους επικοινωνίας με το εκλογικό σώμα. Ο Διονύσης Κατρανίτσας, σε μια ανάρτησή του, η οποία μνημονεύθηκε και στο νομικό τύπο, περιέγραψε πολύ εύστοχα την κατάσταση αυτή ως ένα καρτέλ πολιτικών κομμάτων, τα οποία συγκροτούν το σημερινό πολιτικό σύστημα και εμποδίζουν την είσοδο σ' αυτό καινούργιων δυνάμεων.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, εξετάζοντας την υπόθεση, στάθηκε κυρίως στην τεράστια ανισότητα μεταξύ των κομμάτων που ήδη εκπροσωπούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και των υπολοίπων και έκρινε (με ψήφους 23-2) ότι η ανισότητα αυτή παραβιάζει την νομοθετική πρόβλεψη, κατά την οποία η υπουργική απόφαση πρέπει να σέβεται την αρχή της αναλογικής ισότητας, αλλά και το ίδιο το Σύνταγμα, που καθιερώνει την αρχή της ισότητας και ότι ο ελάχιστος χρόνος που δόθηκε στη Δράση ήταν εντελώς ανεπαρκής για την προβολή των θέσεών της. Μια σημαντική πλειοψηφία (15-10) επεσήμανε και ότι υπήρχε ανισότητα και στο χρονικό σημείο, κατά το οποίο τα κόμματα επιτρεπόταν να ξεκινήσουν την προεκλογική τους εκστρατεία: τα καινούργια κόμματα είχαν το σχετικό δικαίωμα μόνο μετά την ανακήρυξη του συνδυασμού τους από τον Άρειο Πάγο 15 ημέρες πριν από τις εκλογές, ενώ όσα συμμετείχαν σε προηγούμενες εκλογές και είχαν λάβει πάνω από 0,50% των ψήφων, μπορούσαν να την ξεκινήσουν νωρίτερα, από την έναρξη της προεκλογικής περιόδου. Είναι ενδιαφέρον ότι, ως obiter dictum, το Συμβούλιο της Επικρατείας επισημαίνει ότι τα νεοπαγή κόμματα έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προβολής των θέσεών τους, σε σχέση με τα παλαιότερα.

Τι σημασία έχουν όλα αυτά, λοιπόν, και σε τι αλλάζει τη ζωή μας η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας; Ως άμεσο αποτέλεσμα αναγνωρίζεται ότι οι ευρωεκλογές του 2009 έγιναν υπό καθεστώς ανισότητας στην προβολή των κομμάτων, ουσιαστικά φίμωσης των νεοπαγών κομμάτων, στα οποία περιλαμβάνεται και η Δράση. Αυτό ενισχύει σημαντικά τη θέση μας στην αίτηση που έχουμε κάνει ήδη από τον Ιούνιο του 2009 και εκκρεμεί ενώπιον του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου (το οποίο περίμενε την έκδοση της αποφάσεως του Συμβουλίου της Επικρατείας), με την οποία ζητούμε την ακύρωση των εκλογών. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εκδηλώθηκε ουσιαστικά η λαϊκή βούληση, όταν κάποια από τα κόμματα δεν είχαν ουσιαστικά τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν με το εκλογικό σώμα, αξιοποιώντας την τηλεόραση, ώστε να προβάλουν τις θέσεις τους.

Από την άλλη, ξέρουμε πλέον ότι οι υπουργικές αποφάσεις, με τις οποίες θα κατανέμεται ο ραδιοφωνικός και τηλεοπτικός χρόνος κατά την προεκλογική περίοδο θα πρέπει, εφ' εξής, να παρέχουν ικανό χρόνο σε όλα τα κόμματα, ώστε να μπορούν να προβάλλονται οι θέσεις τους. Το ότι η απόφαση εκδόθηκε από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας της προσδίδει ιδιαίτερο κύρος και θα είναι δύσκολο, σε περίπτωση που μια τέτοια παρόμοια υπόθεση αχθεί εκ νέου ενώπιον κάποιου τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (όπως η δική μας, αρχικώς), το τμήμα να αποστεί από την κρίση της Ολομελείας. Αυτό σημαίνει ότι ο εκάστοτε Υπουργός Εσωτερικών θα ξέρει ότι, σε περίπτωση που δεν τηρήσει την αρχή της ισότητας στην έκδοση της αποφάσεώς του και αποκλείσει κάποια κόμματα από τη δυνατότητά τους να προβληθούν στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, η απόφασή του το πιθανότερο είναι ότι θα ακυρωθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας και, μάλιστα, αυτή τη φορά πριν τις εκλογές, αφού θα υπάρχει ένα τόσο σημαντικό προηγούμενο.

Συνεπώς, το πολιτικό κατεστημένο έχει στερηθεί ένα από τα όπλα που είχε για να εμποδίζει την προβολή και τη δυνατότητα εκλογικής επιτυχίας νέων πολιτικών σχηματισμών. Πρόκειται για την πρώτη ρωγμή σ' αυτό το ιδιότυπο κομματικό καρτέλ και την πρώτη αντιστροφή της πορείας που είχε οδηγήσει στο σχηματισμό του.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Γράψτε τη γνώμη σας!