Τετάρτη, 12 Ιανουαρίου 2011

Κλειστά επαγγέλματα ( 2 / 3): Δύο συγκεκριμένα, ενδεικτικά παραδείγματα


Σε συνέχεια του 1ου μέρους, προχωρώ στην παράθεση δύο συγκεκριμένων παραδειγμάτων για δύο νέα / νεο-ρυθμιζόμενα στην ελληνική αγορά επαγγέλματα: α) του ενεργειακού επιθεωρητή κτηρίων και β) του διαμεσολαβητή.

Παράδειγμα Α) Σύμφωνα με το Π.Δ. 100/2010 (ΦΕΚ 177/Α/6.10.2010) με θέμα «Ενεργειακοί Επιθεωρητές κτιρίων, λεβήτων και εγκαταστάσεων θέρμανσης και εγκαταστάσεων κλιματισμού» που ορίζει τα «Απαιτούμενα Προσόντα Ενεργειακών Επιθεωρητών» (Άρθρο 3) οι υποψήφιοι ενεργειακοί επιθεωρητές πρέπει να είναι αποκλειστικά «Διπλωματούχοι Μηχανικοί, μέλη του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) ή Πτυχιούχοι Μηχανικοί Τεχνολογικής Εκπαίδευσης ή μηχανικοί που έχουν αποκτήσει αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων στη χώρα μας κατ’ εφαρμογή της σχετικής ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας.» 

Με άλλα λόγια, απόφοιτοι πανεπιστημίων ή και άλλων τεχνικών σχολών (μη μέλη του ΤΕΕ) που έχουν γνώσεις ή / και εμπειρία και διάθεση απασχόλησης στο συγκεκριμένο τομέα αποκλείονται από το να ασκήσουν το συγκεκριμένο επάγγελμα. Και η απορία είναι, τι καθιστά ικανό έναν απόφοιτο ΑΤΕΙ (π.χ. Πτυχιούχο Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, Πτυχιούχο Ηλεκτρονικό Μηχανικό, Πτυχιούχο Κλωστοϋφαντουργό Μηχανικό, κτλ...) ή ΑΕΙ (π.χ. Ηλεκτρολόγο Μηχανικό) να γίνει ενεργειακός επιθεωρητής και αποκλείει έναν απόφοιτο πανεπιστημίου από σχολές Φυσικής, Χημείας, Γεωλογίας, Περιβάλλοντος, με μεταπτυχιακό σε αυτόν τον τομέα, ή έναν «απλό» σχεδιαστή αρχιτεκτονικού σχεδίου που μπορεί όμως να έχει μεγάλη εμπειρία σε τέτοιες εφαρμογές; Και γιατί να μην μπορεί να παρακολουθήσει καν πρόγραμμα μετεκπαίδευσης; Σημειωτέον ότι το συγκεκριμένο Π.Δ. υπογράφεται και από την Υπουργό «Δια Βίου Μάθησης»…

Στο ίδιο Προεδρικό Διάταγμα αναφέρεται ότι «Οι Ενεργειακοί Επιθεωρητές που έχουν πιστοποιηθεί σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Σ.τ.σ: και μόνο σ’ αυτές…) μπορούν να εγγραφούν στο Μητρώο Ενεργειακών Επιθεωρητών». Εδώ, η συντεχνιακή λογική αναγκάζεται να κάνει μια μικρή παραχώρηση, προκειμένου να δείξει συμμόρφωση προς το κοινοτικό κεκτημένο. Πράγματι, σε άλλες χώρες της Ε.Ε. το επάγγελμα του ενεργειακού επιθεωρητή ρυθμίζεται μεν, αλλά όχι με τρόπο που να αποκλείει εκ των προτέρων κάποιους. Προβλέπονται δυνατότητες πιστοποίησης των προσόντων (γνώσης και εμπειρίας) κάθε επίδοξου ενεργειακού επιθεωρητή, καθώς και δυνατότητες μάθησης για την κάλυψη τυχόν κενών που έχει κάποιος επίδοξος ενεργειακός επιθεωρητής, όπως συμβαίνει και σε χώρες εκτός Ε.Ε. (π.χ. βλέπε εδώ για ΗΠΑ) χωρίς καν να διαθέτουν υποχρεωτικά πανεπιστημιακό τίτλο σπουδών (ως προς το τελευταίο έχουν εκφραστεί βάσιμες αντιρρήσεις αλλά αυτό είναι ένα άλλο θέμα).
Το θέμα λοιπόν δεν είναι αν θα υπάρχουν περιορισμοί αλλά το κατά πόσο οι περιορισμοί αυτοί θα είναι συντεχνιακού, γραφειοκρατικού ή ουσιαστικού χαρακτήρα.
Επί της ουσίας, το θέμα που θέλω να θέσω δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο παράδειγμα, αλλά την ευρύτερη πολιτική του ελληνικού δημοσίου να μην αναγνωρίζει την ύπαρξη μεταπτυχιακών σπουδών σε αποφοίτους πανεπιστημίων, και να τους αποκλείει από αγορές τις οποίες έχουν περιχαρακώσει τα μέλη του ΤΕΕ. Έτσι, Έλληνες μηχανικοί που μπορεί να έχουν κάνει μόνο ένα-δύο μαθήματα πάνω σε κάποιο αντικείμενο, έχουν το δικαίωμα να εργαστούν σε πληθώρα επαγγελμάτων ενώ απόφοιτοι πανεπιστημίων με μεταπτυχιακές σπουδές ενός, δύο ή και περισσοτέρων χρόνων στα ίδια αντικείμενα αποκλείονται από την αγορά εργασίας. Βλέπετε, το Ελληνικό δημόσιο ναι μεν «αναγνωρίζει» μέσω του ΔΙΚΑΤΣΑ / ΔΟΑΤΑΠ πτυχία και μεταπτυχιακά ξένων πανεπιστημίων αλλά εν συνεχεία δεν αναγνωρίζει «επαγγελματικά δικαιώματα» στους κατόχους αυτών των πτυχίων, ούτε στο δημόσιο ούτε στον ιδιωτικό τομέα (δικαίωμα υπογραφής μελετών), με αποτέλεσμα ένα ανθρώπινο δυναμικό αντικειμενικά υψηλών προσόντων και εξειδίκευσης να παραμένει στο περιθώριο της αγοράς εργασίας.


Μερικά τυχαία παραδείγματα ως προς το παραπάνω:
-Μεταπτυχιακές σπουδές στον αστικό / πολεοδομικό σχεδιασμό: Σε διεθνή πανεπιστήμια γίνονται δεκτοί απόφοιτοι από τμήματα Γεωγραφίας, Περιβάλλοντος, Ιστορίας, Οικονομικών, Αρχιτεκτονικής, Πολιτικών Μηχανικών κοκ. ενώ υπάρχουν και λίγα προπτυχιακά τμήματα. Στην Ελλάδα όμως, «επαγγελματικά δικαιώματα» στο συγκεκριμένο επάγγελμα έχουν μόνο τα μέλη του ΤΕΕ, ακόμη και αν δεν έχουν φοιτήσει σε σχετικά μεταπτυχιακά προγράμματα!
-Μεταπτυχιακές σπουδές στην αρχιτεκτονική τοπίου: Σε διεθνή πανεπιστήμια γίνονται δεκτοί απόφοιτοι όχι μόνο σχολών αρχιτεκτονικής αλλά και άλλων κλάδων (π.χ. Ζωγράφοι, Γεωπόνοι, Βιολόγοι κτλ, πιθανώς με συμπληρωματικά μαθήματα ενός έτους για τους μη αρχιτέκτονες). Στην Ελλάδα για να κάνεις σχετικές μελέτες πρέπει υποχρεωτικά να κατέχεις πτυχίο αρχιτεκτονικής (και δευτερευόντως μεταπτυχιακά στο συγκεκριμένο αντικείμενο...)
Το ίδιο ισχύει και για πληθώρα άλλων επαγγελμάτων / ειδικοτήτων τα οποία μπορεί ο καθένας μας να γνωρίζει από τον περίγυρό του ή την προσωπική του εμπειρία.
-Θυμάμαι καθηγητή μου, στο Πανεπιστήμιο, που δίδασκε Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS) και είχε βασικό πτυχίο στην Ιστορία και Μεταπτυχιακό στη Θεολογία (καλά διαβάσατε) και διδακτορικό στο αντικείμενο διδασκαλίας του. Στη γραφειοκρατική, ελλαδική λογική κάτι τέτοιο υποθέτω ότι φαντάζει ως έγκλημα καθοσιώσεως!

Άρα, το θέμα δεν είναι το άνοιγμα «του επαγγέλματος του μηχανικού», αφ’ ενός γιατί δεν είναι «του μηχανικού», αφ’ ετέρου γιατί είναι πολλά και όχι μόνο ένα τα περιχαρακωμένα επαγγέλματα.

Υ.Γ. Με το ίδιο ανωτέρω Π.Δ. για τους Ενεργειακούς Επιθεωρητές (Άρθρο 10) καθορίζονται, κατά τα ειωθότα, και οι «ελάχιστες νόμιμες (sic) αμοιβές των Ενεργειακών Επιθεωρητών Κτιρίων».



Παράδειγμα Β) Με τον Νόμο 3898/2010 (ΦΕΚ Α / 211 / 16-12-2010) που «έχει σκοπό: α) την προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2008/52/ΕΚ ...για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις διασυνοριακών διαφορών και β) τη θεσμοθέτηση εθνικών διαδικασιών διαμεσολάβησης» λαμβάνουν χώρα τα εξής όμορφα:

Ορίζεται ότι «ο διαμεσολαβητής πρέπει να είναι δικηγόρος διαπιστευμένος ως διαμεσολαβητής…» ( Άρθρα 4 και 7), δηλ. το επάγγελμα «κλείνει» μόνο για τους δικηγόρους και αποκλείονται Έλληνες «πολίτες»(;) όλων των άλλων ειδικοτήτων.

Ορίζεται ότι φορείς κατάρτισης των μεσολαβητών θα είναι αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες που θα συσταθούν υποχρεωτικά με συμμετοχή ενός δικηγορικού συλλόγου και ενός επιμελητηρίου, άρα «κλείνει» εμμέσως και ο κλάδος της κατάρτισης μεσολαβητών. (Άρθρο 5)

Ορίζεται ότι στην συστεινόμενη «Επιτροπή Πιστοποίησης Διαμεσολαβητών» θα συμμετέχουν τρεις έμπειροι διαπιστευμένοι διαμεσολαβητές και δύο δικηγόροι, με μόνη αυτή τους την ιδιότητα - ακόμη δηλ. και αν δεν έχουν καμία σχέση με τη διαμεσολάβηση, για να καταστήσει σαφές ότι μόνο δικηγόροι επιτρέπεται να εργαστούν ως διαμεσολαβητές και να θεσμοθετήσει περαιτέρω τον έλεγχο του συγκεκριμένου επαγγέλματος από τους δικηγορικούς συλλόγους. (Άρθρο 6)

Με το Άρθρο 7 προβλέπεται η έκδοση μελλοντικής Υπουργικής Απόφασης που θα καθορίζει «ειδικότερους όρους και προϋποθέσεις για τη διαπίστευση των διαμεσολαβητών, καθώς και η διαδικασία αναγνώρισης του τίτλου διαπίστευσης που έχουν λάβει οι διαμεσολαβητές σε άλλο κράτος−μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Και εδώ η διατύπωση δεν αφήνει περιθώριο για «είσοδο» άλλων παικτών στο συγκεκριμένο επάγγελμα ενώ η όλη διαδικασία αναγνώρισης θα πρέπει να έχει και τη σύμφωνη γνώμη της προαναφερθείσας επιτροπής.

Παράλληλα, στο Άρθρο 12, ο νομοθέτης αισθάνεται την ανάγκη να καθορίσει τον τρόπο αμοιβής των διαμεσολαβητών («με ωριαία αντιμισθία και για 24 κατ’ ανώτατο όριο ώρες, στις οποίες περιλαμβάνεται και ο χρόνος προετοιμασίας του για τη διαδικασία της διαμεσολάβησης», πιθανώς για να προσαρμόσει και πάλι τα πράγματα στις «συνήθειες» των μελών των δικηγορικών συλλόγων. Ωστόσο, μας διευκρινίζει, «τα μέρη και ο διαμεσολαβητής μπορούν να συμφωνήσουν διαφορετικό τρόπο αμοιβής.»!

Η μόνη «παραχώρηση» που κάνει ο «νομοθέτης» είναι, όπως και στο παράδειγμα των ενεργειακών επιθεωρητών, η ελάχιστη δυνατή προκειμένου να φανεί ότι δεν αντιβαίνει στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία. Στο Άρθρο 7 διευκρινίζεται ότι «Αν πρόκειται για διασυνοριακή διαφορά κατά την έννοια της περίπτωσης α΄ του παρόντος άρθρου, τα μέρη μπορούν να ορίσουν διαπιστευμένο διαμεσολαβητή που δεν έχει τη δικηγορική ιδιότητα.»

Εννοείται ότι το κείμενο της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (η οποία όμως αφορά αποκλειστικά τις διασυνοριακές διαφορές) δεν κάνει καμία συσχέτιση ανάμεσα στην ιδιότητα του δικηγόρου και αυτή του διαμεσολαβητή. Αναφέρει συγκεκριμένα: ως "διαμεσολαβητής" νοείται οιοσδήποτε τρίτος από τον οποίο ζητείται να αναλάβει διαμεσολάβηση με κατάλληλο, αποτελεσματικό και αμερόληπτο τρόπο, ανεξαρτήτως της ονομασίας του ή του επαγγέλματός του στο αντίστοιχο κράτος μέλος και ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο ορίστηκε ή ανέλαβε να τελέσει την εν λόγω διαμεσολάβηση.
 
Οφείλω να αναφέρω ότι κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης στο opengov.gr, νομικοί με κατάρτιση και εμπειρία σε θέματα διαμεσολάβησης επεσήμαναν όχι μόνο τον άδικο και συντεχνιακό χαρακτήρα της συγκεκριμένης ρύθμισης αλλά και το γεγονός ότι σύμφωνα με ορισμένες απόψεις οι δικηγόροι είναι οι πλέον ακατάλληλοι για το ρόλο του διαμεσολαβητή, καθώς η προσέγγιση του διαμεσολαβητή και η νοοτροπία από την οποία πρέπει να εμφορείται (αυτή του «συμβιβασμού» και της αναζήτησης κοινών τόπων και προσεγγίσεων των δύο μερών για την αμοιβαία ικανοποίηση των συμφερόντων τους) είναι ακριβώς αντίθετη από αυτή που πρέπει να διαθέτει και στην οποία έχει «εκπαιδευτεί» ένας δικηγόρος!

Παρόμοιες αντιρρήσεις εκφράστηκαν και από τους βουλευτές της αντιπολίτευσης («ανέξοδα» θα μπορούσε να πει κανείς…) στην Επιτροπή του Κοινοβουλίου όπου συζητήθηκε το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Εδώ φυσικά τίθεται και ένα σημαντικό θέμα, για το κατά πόσο η διαδικασία της διαβούλευσης έχει κάποιο νόημα ή είναι απλά μια φαρσοκωμωδία για να ενδύονται με δημοκρατικό μανδύα προειλημμένες, συντεχνιακές αποφάσεις.
Για το τέλος μένει μια απορία: Το Υπουργείο «Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων», έχει ακούσει για το ανθρώπινο δικαίωμα στην εργασία; Αν όχι υπενθυμίζουμε: Σύμφωνα με το Άρθρο 23.1 της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα:

«Καθένας έχει το δικαίωμα να εργάζεται και να επιλέγει ελεύθερα το επάγγελμά του, να έχει δίκαιες και ικανοποιητικές συνθήκες δουλειάς και να προστατεύεται από την ανεργία.»



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Γράψτε τη γνώμη σας!