Τρίτη, 2 Αυγούστου 2011

Τι θα κάναμε χωρίς τους βάρβαρους;

Λίγες μέρες μετά τη συμφωνία της Ε.Ε. που εξασφάλισε τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας για τα επόμενα χρόνια, έχουν ξεκινήσει οι αποτιμήσεις για την αξία τις συμφωνίας και τη σημασία τεχνικών όρων όπως επιλεκτική χρεοκοπία (που μεταξύ μας, μόνο για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης φαίνεται να έχει σημασία).
Αντί να επεκταθώ στις λεπτομέρειες της συμφωνίας, θα προτιμούσα να αναδείξω το ρόλο των αγορών στην επίτευξη αυτής. Τους περασμένους (αρκετούς) μήνες, πολιτικοί, δημοσιογράφοι και πολίτες έβαλαν κατά των «ανεξέλεγκτων αγορών». Κατηγορούσαν τους κερδοσκόπους για το ότι «αγοράζουν ασφάλιστρα για το σπίτι του γείτονα», ότι «αφήνονται να στοιχηματίσουν εναντίον χωρών», ότι «είναι υπεράνω κρατών» και άλλα παρόμοια.
Αλήθεια, που ήταν όλοι αυτοί οι σχολιαστές στα τέλη της δεκαετίας του ’90, όταν το κόστος δανεισμού της Ελλάδας έπεφτε ραγδαία; Τότε που με την είσοδο στο ευρώ δανειζόμασταν με επιτόκια Γερμανίας; Μήπως σε κάποια τράπεζα για φτηνά διακοποδάνεια; Τότε δεν είχαν ευθύνη οι αγορές και οι κερδοσκόποι για την πτώση του κόστους δανεισμού της Ελλάδας;
Αλλά ακόμα κι αν τότε μας βόλευαν οι αντιδράσεις των αγορών, ενδιαφέρον θα ήταν να εξετάζαμε το πως θα εξελισσόταν η σημερινή κρίση χρέους για τη χώρα αν υποθετικά δεν υπήρχαν οι αγορές ή αν αυτές δε λειτουργούσαν με τον τρόπο που το έκαναν.
Εκτιμώ ότι χωρίς την πίεση των αγορών, το Ελληνικό πρόβλημα δε θα ερχόταν στην επιφάνεια. Θα παρέμεναν μερικοί περιθωριοποιημένοι να αναδεικνύουν τους κινδύνους της κακοδιαχείρισης και της παρακμής της Ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας για λίγο ακόμα και οι υπόλοιποι θα συνεχίζαμε στους ίδιους ρυθμούς: υπερδανεισμός, υπερκατανάλωση και άλλα παρόμοια σε υπερθετικό βαθμό με έμφαση στη διανομή της πίτας αντί για τη μεγένθυσή της. Το πάρτυ θα είχε λίγο μεγαλύτερη διάρκεια αλλά το hangover θα ήταν πολύ χειρότερο.
Αλλά και η Ευρώπη, γνωστή για τη δυσκολία της να πάρει αποφάσεις, δεν υπήρχε περίπτωση να προχωρήσει στη συμφωνία της 21 Ιουλίου αν δεν πιεζόταν από τις αγορές. Η Ελλάδα δε θα μπορούσε να εκστομίσει το, εκβιαστικό μεν ρεαλιστικό δε, «ή μας βοηθάτε, ή πέφτουμε μαζί στην άβυσσο της χρεοκοπίας». Θα συνεχίζαμε να βολοδέρνουμε από σύνοδο σε σύνοδο χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα και χωρίς προοπτική (σαφώς και η πρόσφατη συμφωνία δε λύνει οριστικά τα προβλήματά μας, αλλά από δω και πέρα δεν υπάρχει επιστροφή για την Ευρώπη, ανεξαρτήτως επόμενων πακέτων ή αναδιαρθρώσεων).
Τελικά ίσως οι αγορές να μην είναι τόσο κακές όσο νομίζαμε. Απλά κάποιους δε συμφέρει να το συνειδητοποιήσουμε για ιδεοληπτικούς και άλλους ενδεχομένως λόγους…