Κυριακή, 9 Ιουνίου 2013

Σχετικά με την απαγόρευση λειτουργίας καταστημάτων την Κυριακή

Το παρακάτω κείμενο αποδίδει, σε μεγάλο βαθμό, την εισήγηση που έκανα σε συζήτηση στο Free Thinking Zone για την απαγόρευση λειτουργίας καταστημάτων την Κυριακή (συμμετείχαν επίσης η Αρετή Γεωργιλή, ο Ιωάννης Ληξουριώτης και ο Πάνος Μιχαλόπουλος).

Εξετάζοντας το ζήτημα λίγο θεωρητικά, σε σχέση με το γενικότερο ρόλο των κρατικών ρυθμίσεων στην αγορά, παρατηρούμε ότι η αναγκαιότητα για κρατική ρύθμιση στο ωράριο/ στη λειτουργία τις Κυριακές  υπονοεί ότι, χωρίς αυτήν, τα πράγματα θα ήσαν διαφορετικά. Και όταν λέμε διαφορετικά, εννοούμε διαφορετικά  σε σχέση με αυτό που θα έφερνε η συμπεριφορά των παραγόντων της αγοράς, δηλαδή των καταστηματαρχών και των καταναλωτών.

Ήδη αυτή η διαπίστωση μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τέτοιου είδους κρατικές ρυθμίσεις είναι κατ' αρχήν προβληματικές, ουσιαστικά ξεκινούν με μια παραδοχή, ότι υπάρχει κάποια σύγκρουση συμφερόντων (όπως πάντα σε μία αγορά) και ότι η λύση που θα φέρει η λειτουργία της αγοράς είναι άδικη, θίγει κάποιους άδικα. Συγκεκριμένα, η σύγκρουση συμφερόντων παρουσιάζεται ως σύγκρουση μεταξύ των μικρών καταστημάτων και των μεγάλων αλυσίδων, οι οποίες (κατά την κυρίαρχη αντίληψη) έχουν την ευχέρεια να λειτουργούν με διαρκές ωράριο και να επιβληθούν αθέμιτα επί των μικρών επιχειρήσεων, δηλαδή από τη λειτουργία των καταστημάτων κατά τις Κυριακές φέρονται αδικημένες οι μικρές επιχειρήσεις. Προβάλλεται, επίσης, ως δικαιολογία για τη ρύθμιση η καταπάτηση του πενθημέρου για τους εργαζομένους που υποτίθεται ότι θα προκύψει από τη λειτουργία των καταστημάτων την Κυριακή.

Ο συλλογισμός αυτός έχει κάποιες προφανείς προχειρότητες και παραλείψεις (λ.χ. το αυξημένο εργατικό κόστος για τα μεγάλα καταστήματα την Κυριακή τα φέρνει σε μειονεκτική θέση, σε σχέση με οικογενειακές επιχειρήσεις, που δεν έχουν εργατικά κόστη - ή ότι η δυνατότητα λειτουργίας την Κυριακή δεν σημαίνει ότι δεν θα μπορούν να μένουν κλειστά τα καταστήματα κάποιες καθημερινές κ.λπ.). Αλλά οι μεγαλύτερες ενστάσεις που μπορούν να προβληθούν είναι οι παρακάτω:

1. Πού είναι σ' όλο αυτό το συλλογισμό τα συμφέροντα των καταναλωτών; Η αγορά λειτουργεί βασικά γι' αυτούς.

2. Δεχόμαστε την επιλογή συγκεκριμένου οικονομικού μοντέλου από το κράτος, ακόμη και όταν αυτό είναι αντίθετο με τις υποδείξεις της αγοράς και, άρα, μη-βιώσιμο; Πόσο θα μπορούμε ακόμη να στηριζόμαστε αποκλειστικά σε μικρές επιχειρήσεις που λειτουργούν μόνο με περιορισμένο ωράριο; Για να μη συζητήσουμε για τον αναχρονισμό της ρυθμίσεως, που επιβλήθηκε σε μία εποχή, κατά την οποία η γυναίκα ασχολείτο με τα οικοκυρικά και είχε τη χρονική δυνατότητα να ψωνίσει, την ώρα που ο άνδρας εργαζόταν.

3. Με δεδομένη την ανάγκη για αύξηση του τουριστικού πληθυσμού σε πόλεις, όπως η Αθήνα (ο Δήμαρχος Αθηναίων, κ. Γιώργος Καμίνης, έκανε σχετική παρέμβαση), είναι προφανής η ανάγκη λειτουργίας των καταστημάτων τις Κυριακές, ώστε οι τουρίστες να έχουν ένα επιπλέον κίνητρο για παραμονή στην Αθήνα.

Όλες οι παραπάνω ενστάσεις είναι ενδεικτικές και μιας ακόμη αδυναμίας που έχουν οι κρατικές επεμβάσεις/ ρυθμίσεις εν γένει:

Το κράτος δεν επεμβαίνει ως δίκαιος ή ανεξάρτητος κριτής, δεν είναι κάποιος απρόσωπος υπολογιστής, αλλά λειτουργεί σύμφωνα με τις εντολές μιας κυβερνητικής και κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, η οποία έχει ανάγκη να ικανοποιήσει τους οργανωμένους υποστηρικτές της.

Αυτοί ανευρίσκονται στις διάφορες οργανωμένες ομάδες συμφερόντων που δρουν σε συλλόγους, επιμελητήρια κ.λπ. Οπωσδήποτε σ' αυτούς δεν περιλαμβάνονται οι καταναλωτές και όσοι καταστηματάρχες ασχολούνται περισσότερο με την επιχείρησή τους, παρά με τον οργανωμένο και κομματαοκρατούμενο συντεχνιακό συνδικαλισμό.

Εξ άλλου, οι παλαιότεροι καταστηματάρχες, με άλλα λόγια όσοι είναι ήδη μέσα στο παιχνίδι, έχουν κάθε συμφέρον να διατηρηθεί η κατάσταση και να αποτρέψουν τον ανταγωνισμό. Η κατάσταση όμως πότε πρόκειται ν' ανατραπεί; Σε ποια περίπτωση μπορεί οι παλαιότεροι να χάσουν την πελατεία τους; Όταν έλθουν στην αγορά κάποιοι, που είναι πρόθυμοι να δουλέψουν περισσότερο, να προσφέρουν καλύτερες τιμές, να γίνουν γνωστοί στην αγορά με την ποιότητα των προϊόντων τους.
Προϋπόθεση για να κερδίσουν πελάτες οι προθυμότεροι, όμως, είναι να υπάρχει ανοικτή και δραστήρια αγορά. Όσο πιο μικρή είναι η επαφή των καταναλωτών με τις επιχειρήσεις, τόσο πιο ψηλά είναι τα τείχη για είσοδο στην αγορά καινούργιων επιχειρηματιών.

Έτσι, κάποιος που δουλεύει παραπάνω ή διαφορετικά από τους άλλους πρέπει να εξισωθεί, για να μην υποχρεωθούν και οι υπόλοιποι να δουλεύουν το ίδιο - και αυτό γίνεται με την κρατική παρέμβαση. Κατά κάποιον τρόπο, δηλαδή, το κράτος προστατεύει το δικαίωμα στην ήσσονα προσπάθεια. Όσοι φοβούνται τον ανταγωνισμό, όσους δεν συμφέρει να αλλάξει, επ’ ωφελεία των καταναλωτών, το οικονομικό μοντέλο, καταλήγουν να έχουν το κράτος ως ασπίδα.

Μερικές τελευταίες παρατηρήσεις - επισημάνσεις.

α. Οι εργαζόμενοι ρωτήθηκαν εάν θέλουν ή δεν θέλουν να εργάζονται Κυριακές και αργίες, που έχουν αυξημένο μεροκάματο;

β. Ισχύει εξαίρεση από την απαγόρευση λειτουργίας την Κυριακή στις τουριστικές περιοχές - για ποιο λόγο δεν έχει υποβληθεί αίτημα από τους επιχειρηματίες των περιοχών αυτών για άρση της εξαιρέσεως; Με τη λογική που προβάλλουν οι συνδικαλισμένοι έμποροι, ότι η λειτουργία τις Κυριακές θα οδηγήσει σε κλείσιμο καταστημάτων, τυχόν άρση της εξαιρέσεως για τους επιχειρηματίες των τουριστικών περιοχών θα ήταν σωτηρία γι' αυτούς!

γ. Είναι παράλογο να ζητεί ένας επιχειρηματίας να λειτουργεί το κατάστημά του τις ώρες που προσδοκά ότι θα έχει την περισσότερη πελατεία; Δεν είναι παράλογο το αντίθετο, να το λειτουργεί και να επωμίζεται όλα τα σχετικά κόστη, σε ώρες που είναι δύσκολο για τους καταναλωτές να το επισκεφθούν;

Τελικά, όπως προέκυψε και από τη συζήτηση, υπάρχουν ακόμη αρκετοί επιχειρηματίες που επιθυμούν το κράτος να επέμβει και να παρεμποδίσει με κάθε τρόπο τον ανταγωνισμό τους. Η νοοτροπία αυτή, να εμποδίζουμε το νέο, το καλύτερο, για να διαφυλάξουμε τα δικά μας κεκτημένα, είναι αυτή που σε μεγάλο βαθμό ευθύνεται για τα σημερινά μας χάλια.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Γράψτε τη γνώμη σας!